ویروڕا

06:16 - 26/12/2019

ڕایان عوسمان

ئیسە سەبەب چێش سیاو ڕەنگەنی

ئیسە سەبەب چێش سیاو ڕەنگەنی مەتێ سەلێ و بڕێ چێوی تەریچ

ئیسە سەبەب چێش سیاو ڕەنگەنی
مەتێ سەلێ و بڕێ چێوی تەریچ


هێگڵ ماچۆ مێژوو تەنیا پێناو ئانەینە هەن ڕۆحو گر نەتەوێوە پێسە ئانەی کە خوای نیانرە و مشۆ بۆ، بێ بیەی و یاوۆ ئامانجو وێش. یانی هەر نەتەوێوە ئا ئەسرار و چێوە کە هەن دلێ خەزنەو بیەیشنە بە گردو بەرزونزمیەکاشۆ مشۆ تەحقیق بۆ. مشۆ هەرچی هەن بێ تا ئانەی هەن دلێ ڕۆحە نەتەوەییەکەینە یاوۆ مەخسەڐ. یانی حەکایەتەو هەر کەسێوەنە، هەر نەوێوەنە، هەر نەتەوێوەنە هەرچی هەن، بەگردو ئەساسەکاشۆ مشۆ پا جوێرە کە نریێنەرە بلۆە پەی ئاساوەکەو وێش و ڕاو وێش گێرۆ وەر. یانی هەر حەکایەتێ کە ڕاو وێشرە وەشە نەبۆ، حەکایەتە نیەنە. فرە حەکایەتێ هەنێ گێڵیایچۆ و چن سەڐێ بڕ کەرا بەڵام مەلا دلێ مێژووی. چێگەوە ڕەنگە خاسبۆ پەرسمێ چی حەکایەتەو گردیما ونێۆوە و باس کریۆ و کەچی کەمێچما هەنمێ حەکایەتەما بلۆ دلێ تاریخی. هەن هیچ نیا حەکایەتەشنە، ئەسڵەن ڕەنگە حەکایەتەیچش نەبۆ. پێسە واتەنشا،،حەکایەتە وێش بە ڕووداو پێویۆ نەک بە کەمی و فرەیی تەمەنەکەی،، یانی تۆ ئەگەر تەمەنێوە فرەت بۆ و حەکایەتێوەت نەبۆ، بیەی و نەبیەکەیت جەیۆی جیامەکریاوە. ئانێ کە حەکایەتەشا نیەنە، پێسە حەجی حەکایەتەشا پەی سنیۆ، تاویۆ کامە ڕوداوی گەورە هەن وزاش دلێش و ئەلبومو یادەوەرینە پارێزناش، بەڵام بێ حەکایەتەکێ مەلا دلێ مێژووی. کۆمەڵگاو ئێمەنە فرێ هەنێ، حەکایەتەشا نیەنە، یاوا نزیکو مردای، تەماشەو وەڵێشا کەرا، نەبیێنێ سەرو ڕاو وێشاوە، خزمەتو ڕاو کۆمەڵگاو نەریتینە بیێنێ، ویرشا نەبیەن کوچێچ حەکایەتەو وێشانە با، ئیتر چێش حەکایەتێ هەنێ شێوناشاو مڐاشا پاڵو یان وێشا یان خاترەیچ گێراو بە چن پشتێ گێڵناشۆ لاو وێشارە. ئەگەر زەمەنی وزمێ ئەولاوە و ڕوداو بێ یاگێش گێرۆوە، مشۆ واچمێ مێژوو ئانەن کە ڕوداونە هەن و ئیتر هیچی تەر نیا. دکتۆر زەڵمی ڕوداوەکەشا وزۆش دلێ مێژووی نەک وێش، نەک زەڵمی بیەکەیش، نە چێوەکاو نزیکیچش. کاتێ مرۆیچ ئی چێوێنێ وزاش دلێ مێژووی و ئیتر بۆنەو ئانەیۆ هەن مێژوونە، تاومێ شانازیش کەرمێ پۆوە. هەنێ شانازی کەرا ئانەیچۆ نیا دلێ مێژووینە. هەر پێسە ئانیشا کە هەمیشە ماچا پیاو بنەماڵەو ئێمە کەسی نەبیەنش. حیزبەکەو ئێمە جەگردی ئینا وەڵتەرۆ. بنەماو سانای مێژووی و قەرزکەردەی ڕوداوی تا لوای دلێ یادەوەریچۆ، تەسەورە کۆمەڵایەتیەکەوە سەرچەمەش گرتەن. کاتێ حەکایەت سانای دلێمانە هەن، عەیبا کە تاتەماو کەسەکێما مراو نامونیشانێشا نەبۆ، ئیتر کە وێما مەگێرمێ و گنمێ وردایشارەو بەرزشاکەرمێ و ئینە نەریتو دماو مەردەی و وەڵێ مەردەیچمانە، سیاسیەکێچ مەیا چێوە حەکایەتە وەشکەرا، ڕوداوێ لکنا وێشاوە، وێشا وزا تۆو یادەوەری و مڐاش تەموو مێژوویرە تا پێسە رووداوێ برێژنۆشا. چێگەوە گنمێ دلێ دوێ مێژواوە، مێژوێشا ئانەن ڕوداوێ هەن وێش مێ و پێکۆت، چێوێ پێکۆ، ئیتر نیشانێوەنە، چێوێچ جیامازۆ ئاسەوارێ چێوێ، ژیوای فاڕۆ و چێۆێچ هەن مردنۆش، یان چێوێ هەن وزۆش دلێ ئا زەمەنیوە کە چەنەش قۆمیان. ئی ڕوداوە وێش پەی ئینەین، پەی ئانەین کە چێوێ هەن فاڕیۆ و ڕاو وێش وێزۆوە. ئینە گرد دلێ مێژووە ڕاستەقینەکەینە ڕوە مڐا. مێژوو ئیتر ئینەن. ئاچێوێ کە عەینەن وێشا هەنێ و پێسە وێشا با، پێسە وێشا ملاڕاوە، ئینێنێ کە هەروێیەتیشا چەنەن، هەروێشای وێشانێ، یانی هیچ چێوێ مەکەرۆشا چێوێ تەر. پێسە ئانەی نیەنێ کە دەوران فاڕیا، ئێڐێچ فاڕیا. ئێڐێ چاوە نیا مەفاڕیا کە ئینکارێ با یان قەناعەتێ وەڵینەشا مەرزنابۆرە بێ ئانەی ڕاسی و دروسی چێوەکەیشا پەی ساق بیەبۆوە، یان تاقەتو ئانەیشا نەبۆ گێڵاشۆنەو ڕاسیەکارە و مەسڵەحەتنە ئینەشا ورچنیەبۆ، بەڵکە نەفاڕیاکەیشا ئانەن کە وێشانێ وئەگەر فاڕیا، با چێوێ تەر و ئاکاتە شۆنەو وێچشانە مەمەنا و گنا تنەو کۆڵانا. ئیسە جیهان چی چەرخەنە تەنیا چێوەکا فاڕۆوە، چێوێ چانە نیا وێش بۆ و مەرزیابۆرە و نەتاوی فاریشۆ. ئانەی کە تاویا فاڕیۆوە، ئانە مەعلومەن و زانیارین، نە زانستا، نە ڕاستەقینەن نە بنەمایچش هەنە. ئیسە گرد وڵاتێ پەی ئانەی واچۆ هەنا، فەرهەنگەکەیش گێڵنای گێڵنۆ و فاڕۆشۆ تا دڐانش بنیا پۆرە. وەختێ پی جۆرە دڐانت نریا پۆرە، ئانە نیشانێ ئانەینە نیەنی. چونکە چێو ئەگەر هنو یاگێ وێشبۆ، مەبۆ بریۆ بەر. دلێ مێژووی ڕاستەقینەینە چێو ئانەن کە وێش تاریفێ وێش بڐۆ، وێش شایەت بۆ سەرو وێشۆ. هەر پێسە پەندە کۆنەکێ فارسەکا کە ماچۆ: عەتر ئانەن کە وێش بووە بڐۆ نەک عەتارەکەش بڐۆ شانو باڵشرە. ئی مێژووە پەڕا سەختیێ یانی چێوێش نیاچەنە نەپیکیابۆ. گردش پیکیایا، گردش ئازارەنە، بەڵام ئینسان هەستکەرۆ چێوێش هەن هنو وێشا. هنو ئەویشا تەری نیا. ڕایێش هەنە هنەو وێشنەو وێستێنەشۆ و پەیشا نەنیانەرە بلۆش پۆنە. چەنی سەختیەکایچش وەشیێ سەیرش چەنەن. ئانێ کە پێکیا بە تیرەو ڕۆژگاری، ئانێ کە ژیانشا یەکپارچە سەختییا، زانایچ چێوێ هەن ئینەش دێنێ ملەرە. دلێ ئی جۆرە مێژووینە هەرچی مێ تازەن، چەمەڕوان نەکریان. قەدەرێن مێ و مڐۆ ملوو ئانەیرە کە نامێش ژیواین. بەڵام ئەگەر ئی قەدەرە نەبۆ مێژوو گەنۆ. مێژوو وێش ئی قەدەرێنێ کە دلێ مقەدەرینە باو ڕووە مڐا. ئی مقەدەرێ گرد پێویستێنێ پەی ئاستەیۆ مێژووی. بێ مقەددەری، مێژوو هیچ ئەهمیەتێش نیا. مێژووەکەی تەریچ سێبەرەو ئی مێژووە ڕاستەقینەینە. چێوەکاو دلێش گرد ناسروشتیێنێ، گرد ڕوداوەکێش بەچەنی گەورە کریێنێ. نە وەشیەکێش وەشیێنێ، نە ئازارەکێچ ئازارێ راسیێنێ. هەر چی هەن گرد وەشکریان، هیچ چێوێ چێگە سەخت نیا چونکە گرچڵێ وەڵتەر ڕێک وزیان و تاوی ئانەی ڕێوڕەسمو لوای سەرو نەجاحەتین یاویش پەنە. تاوی عالتەرین چێوت دەسگنۆ بە کەمتەرین مانیای. بەڵام فەرقەکە ئانەن تام مانابۆ چی ژیواینە نیا کە چێوەکێش وێما تەقدیرشا کەرمێ. تۆ کاتێ مەسولێ ژیونۆت، بۆنەو چێوێ تەریۆ وانی، پاڵنەرەکاو ژیوایت گرد یاگێ وێشانە و پێناوو وێشانە نەمەنێ، ئیتر ژیوای و تام چکۆبا . چی ژیوا ساختەنە هیچ چێوێ پێسە وێش نیا. ئی مێژووە هنو ئانیشان کە پەی وێشا گر کەسی کەرا قوربانی، چونکە کێ ئازان مشۆ بەشوو وێش پڕچنۆ. وێتۆ ئەجۆت کات نیاو جەنگتا تا دۆڵەمەنتەر، شەهادە بەرزتەر، پێگەی کۆمەڵایەتیت گەورەتەر، کاریگەرتەر بیی و مەزانیۆیچ یۆ مشۆ چی ئاننە پێویستش بە زلین. گرد ئا چێوێ با وەشێ و پێویستێچنێ بەڵام کاتێ هەنێ چی مشۆ یاگێ وێشا نەگێرا. چی مشۆ پەی چێوێ تەری دەسبەکارێ با. ئی مێژووە هەرخۆیەتی چێوەکاش گەرەک نیا. هیچی چانەش گەرەک نیا کە مەزریابۆرە. تۆ کاتی ملی وانای، تەنیا ئانەت فێرکریۆ چەنی زانیاری ورگێری و مڐەیچشۆ. یانی ویرکەردەیۆت مەمەرزیۆرە، زانیاریت مەرزیۆرە. ئیسەنە عەکسو جارانی، تۆ خەزێنەی مەعلوماتیت پەڕا، مەعریفەت لازم نیا. جەکاتێنە عیلم تەنیا مەعلوماتش پێناو مەعریفەینە گەرەکا. یانی مەعلومە وێش جە دەرکەوتکراوەکان، ئانەش پاشەکەوتکراوا دلێ ئینسانینە پێسە مەبادیئی، مەعریفەن نەک مەعلومە. بەڵام ئارۆنە کێ فرەتەرین مەعلومەش دا وەراوەرەکا، ئانە خاستەرینەکەن. دلێ مێژووە ساختەکەینە نە ڕەفاقەت نە عیلم، نە بەخشندەیی نە ڕاستگۆیی، نە دادپەروەریی، نە حەق واچی، گرد ڕەهایێ نیەنێ. یانی گرد سنوورو وێشا هەنشا. تۆ تا عەنازەو وێشا ملی چەنیشا چونکە وێتنە چێوەکێ ئەسڵێ نیەنێ تا بێ عەناز تاوی وزیشا یاگێ وێشا. وێچت عەنازێ دریێنێت پەنە، وچیان پاسە بەکارشا ماری و فاڕیشاوە. یانی بەخشندەیی عەنازێن، عالی هەر ئەندازێوە عالنی وەراوەرەکە چانە نەبی تۆیچ عالیەکەی کێشیوە، سەخاوەت عەناز و وێش هەنش، ئیتر دەمەۆ بیەی و گرچێوەکا تەریچ وەراوەرەکە دیاریشا کەرۆ نەک وێت. ئی مێژووە بە گڵیاوی گەرەکێشنمێ. ڕوداو دلێ ئی مێژووەینە بەپاو پلانەو ئانیشا ملۆ ڕاوە کە دەسەڵاتدارێنێ ملو کۆمەڵگاکەیۆ. یانی ئی مێژووە ئاچێوا کەرۆ بەمێژوو که ساختێ و فاسدێنێ. ڕوداوەکێ چێگە گرد دروسکریێنێ. تاوی چ حیکاتێت گەرەکەبۆ وەششکەری. چەنیت گەرەکبۆ وێت پاسە پەنەکەری. ئینسان دلێ ئی مێژووەینە ڕاسواچ نیا، مەتاوۆ چانەیچ بۆ چونکە سەختا، بەڵام ڕایچش دریۆ پەنە، بەرگێ ڕاس واچانەنە وێش شارۆوە و سەختیچ نەکێشۆ پەی ئانەی ڕاس بۆ. چێنە ڕاس واچ ئانەن واتەینە ڕاس واچۆ و کەردەینە درۆ بڐۆ. پێسە سوکرات ماچۆ" واتە و کەردەت مەبۆ یۆبا جا پەسن کریانی" . موسۆڵمانەکێچ گر زانا قورئاننە باسو ئانەی هەن کە مەبۆ چێوێ واچدێ کە نەبۆ وێتانە و پەنەش نەژیودێ. ئیسە ورشا گێڵنانۆ ماچا ئانەی وێت ماچیش کەرەش، دەی هەن ئانەی ماچۆش کەرۆیچش و خرابیچا، چونکە ئانەی ماچۆش ویستێ عالۆ مەواچۆش و کەردەنیچش، ئەگەر پاسەبۆ، خۆ واتەو کەردەکەیچش یۆنێ. ئانەی کە ئینسان ماچۆش مەبۆ مەسڵەحەتۆ ئەسڵەن واچۆش، مشۆ خاسەوە واچۆش جا مشۆ وزۆیچش دلێ ژیوایش. ئیسە تەفسیری مەزهەبی پەی بڕێ چێوا ئاماننە گردش مەسڵەحەتۆن و واچەکەو کەردەکەیچش گوماناوین. ئی مێژووە سێبەرەو مێژووە ڕاستەقینەکەین ئەجۆت عالنی و ئانەیچ کە پەیت نریانەرە کەریش، کەچی کاتێ ویرش چەنەکەریوە هیچیچت نەکەردەن. ‌ملمێ سەرو باسوو پیکیای. کاتێ یۆ قاچش پڕۆ، پەنجێش قرتیۆ ماچا پیکیان، بریندار بیەن، کناچێچشا نەیابی هەر خەیاڵش چەنەکەریوە پێکنۆت. ڕەفێقێچت مرۆ هەر بریندارت کەرۆ. کاتێ قسێ سۆڵە مژنەوی، هەر جۆرێن جە پێکای. تیرۆر پێکایا، مەردەی ئازیزێ، کاتێ ورداریەیچ بە چەموو چۆڵە هەر ماچا عالش پێکای یان بڕیش. ماوێن مەپێکیما چی ئانە. هەر یۆ چی پیکیایا شۆنێ ئینسانی پێکا. کاتێ یۆ پەننێ مڐۆ شۆنە کۆمەڵایەتیەکێش پیکیۆ. کاتێ یۆ بریندارت کەرۆ شۆنە دەرونیەکێت پێکیۆ، کاتێ جەنگنە پیکیەی، جسمت پێکیۆ. یۆکاتێ مرۆ وێش پێکیۆ و ئەویشا دەوروبەریچش پێکۆ. پیکیایەکێچ بڕێشا ڕەبتشا یۆیۆ هەن، ئیسە کاتێ جسمت پێکیۆ، ئی پێکیایە ملۆ پەی جیهانی کۆمەڵایەتی ئینسانی و چایچۆ ملۆ دلێ جیهانی نەفسییش و پێکۆش. جە گرچڵێ سەختتەر نەپێکیای ئینسانین جیهانە ئەخلاقی و ئاکاریەکەنە. هیچکام جە پێکیایە سایکۆلۆژی و کۆمەڵایەتیەکا تا نەلا دلێ ناوچەی ئەخلاقیی ئینسانیوە مەبا بەپێکیایێ ڕاستەقینێ. بنیەرە کەسێ خرابێوە چەنەش ڕوە مڐۆ و دەروون و لایەنی کۆمەڵاتیچش پێکنۆ، ئی کەسە تا ناوچەی ئەخلاقیش نەیاوۆ پەنە و چاگەوە خاس نەبۆ، هەزارجار تەر پێکیۆ هەر مەپێکیۆ و نەپێکیانیچ. پێکای ئانەن فاڕۆت. تۆ کاتێ نەفاڕیای، نەپێکیانی.زەڵمیێ مەردەی بڕێ، مردنۆشا بەڵام مەفاریایچ. مەرج نیا تۆ چێوێ بێ وێت پێکۆ جا فاڕیەی، جا ئی یاگێتە هۆشش بێوە. ئێمە ناوچەی دەروونیچما بەسیان یاگە کۆمەڵایەتیەکێماوە. کوڕێ ئەگەر چەنی کناچێوە بەتەنیا وینیاو حەکایەتێشا پەی وەشکەرا و دلێ حەکایەتەکێنە تاوانبار کریا، ئی تەسەورە ملۆ دلێ ناوچەی دەروونی کوڕو کناچەکەی و پێکنۆش. چێگەنە ئەگەر ئی حەکایەتە کۆمەڵایەتیێ نەبۆ هەرگیز ناوچە دەرونیەکەو کوڕو کناچەکەی مەپێکیۆ، کەواتە ناوچەی دەروونی ئینسانی چەمەڕوانیەکێش ئینێ ناوچەی کۆمەڵایەتینە و مڐیۆ پەی تەسەورە کۆمەڵایەتیەکا. مەردەی وێچش چێوێ سروشتین، چونکە نە کارەساتا نە ڕوداویچا ڕەنگە پێشهات بۆ. چونکە ئەگەر کارەسات بۆ مشۆ ژیوایچ کارەسات بۆ، ئەگەر ڕووداویچ بۆ مشۆ چێوێ هەن فاڕۆش، یان چێوێ وزۆ دلێ بیەیۆ، کەگرد مەردیۆ ئینەی مەکەرۆ. بەڵام مەردەی چانە هەن، دۆخی چانە هەن، هنو ئانەیا پێکیەی پەنەش، واچی ونەواچی پێکۆیچت. ئی مەردەی دوە برایاو کەلو تەتەیە مەردەی ڕووت نەبێ، بەرجەستەکەردەی جۆرێ مەردەی بێ کە کوردش دلێنە وینیێ. ڕەنگە دەگاو (نێ) نە دنیایێ مەردێ بیێبا بە جۆراوجۆر و خەڵکیچشا تەزنابۆ، بەڵام پێسە نەکەوتێنێوە. یانی مەردەی وێش سەختا، بەڵام بڕێ مەردەیێ پاسە پێکات، مەتاوی گێڵیوە وەڵتەر. مەردەی دلێ زەڵمو ئێمەنە جۆرەکێش سەختێ بیێنێ، نۆعێ جە مردنایشا چەنە بیەن. ڕاسا فرەییما لەغوەکەردەی و وەش کەیفی ئژناسێنمێ بەرۆ، بەڵام مەردەیەکا بەجۆرێ مردنێنمێ. ئی مردنایە ڕاو مەردەیۆ کە زەڵمنە هەن جە هیچ یاگێ تەرو هەورامانی مەشۆ. هنو گەنجەکاوە گێرەش تا مرداکا و تەمەندارەکایچ. ئینە ئانە نیا زەڵمیێ عالێ با چونکە پێکیای و مردای دوێ چێوێ جیێنێ. [من مردنایم بەکار ئاوردەن، چونکە تایبەتمەندیێ وێمانەی کۆمەڵایەتین و بێلایەنا نە خاسا نەخرابیچا ]، هەر تەماشەو زەڵمیچ کەرە، بە نۆعێ خەم وچیۆ یاگای تەرینە نیا. ڕەنگە یاگانە خەم ڕاو وێش بۆ پەی واتەی، بەڵام زەڵمنە ڕاو شاڐیچۆ خەم وچیۆ. تەماشەکەری خانەوادەو لالۆ محەمەڐینە سەروەختو شاڐینە ملا ملو خەمیرە. کۆبیەیۆ ئی خەمی سەروەختو شاڐینە کەم وینیۆ. یانی مەردەکەی هەم حەکایەتەکەو ژیواکەی فاڕۆ، هەم بڕێش تێکەڵو حاڵەتو کوردی بۆ، هەم مردنای وزۆ دلێ زەمەنو وەشکەیفی زەڵمی کە یەرێ چوار چێوێ مارۆ و پێوە کۆشاکەرۆوە. یانەو مەتێ سەلێنە شاڐی و خەم پێوە کۆی باوە، بڕێ حەکایەتەو قەدەرو کوردبیەیچ چێوە مێ دلێ زەڵمیوە. ئی مردنایە بەس زەڵمیەکانە وینیۆ. چەنی کورد وێش خاستەر و ڕێکتەر تاوۆ وێش واچۆ و وێش بەیانکەرۆ دلێ ڕوداوەکانە، دلێ مێژوویچنە، پاسە ئی مردنایە دلێ وێچمانە تاوی وێزیشۆ. زەڵمیێ مەرگ مەفاڕۆشا بەڵام نۆعێ مردای هەن مردنۆشا. دماو ڕوداوەکەیچ تەماشەکەری مەتێ سەلێ هەر خوێوە وێش بێش، تا فرەتەر خوێ فرەتەر ئی جۆرە خەم دای وارەیچشە پۆوە وینیێ. خوێ بە هەسی، دلێ خوەکەینە دوکەڵو مردناکەی وینینێ. کاتێ مەتی سەلێ بێدەنگەبێ یەکسەر خوێ، ڕاو خوەیۆ واتەی کە تابعێ زەڵمیانەن دلێ مەتی سەلێنە جە گرکەسی زیاتەر دلێ زەڵمینە دەنگش دانۆ. مەرج نیا مەتێ سەلێ ڕای تەرەیچۆ خەمش نەواتەبۆ. خوەکەو مەتی سەلێ هەمیشە سیاوەتیەکیایچ وزێ بەر، هەناسە سەردیێ سەیرش چەنەبێ ئاڐە بە گەرمی خوەیۆ واچێش. دلێ ئازایەتی ئەڐاکاو باکوریچنە و دلێ حەکایەتێ تەریچنە ئی خوای دەمو مەرگیوە دلێ کوردینە وینیۆ کاتێ ئەڐیۆوە ڕۆژهەڵاتنە دماو ئانەی کوڕەکەش کریان پەتەرە، سەما کەرۆ و خۆو و بەپاو یاساو وڵاتەکەیچ مەبۆ کوڕەکە دارەکەوە گێریۆرە تا چن ڕوێ بەڵام ئاڐە گێرۆشرە و حساب پەی یاساکێچ مەکەرۆ. دلێ مەتی خاوەرێ و دێدە ناسیدەینە ڕەنگە جورێ تەر خەم وچیۆ پێسە هیچ نەواتەی و بێدەنگی، بەڵام مەتی سەلێنە ئی جۆرە واتەیە تەمام زەڵمییانە وچیان. ئەگەر ئینسان گەرەکش بۆ حەکایەتەش بۆ مشۆ پیکیۆ بە چێوەکاو دلێ مێژووی ئەننا مەگنۆ دلێ مێژوویۆ. هەر کەس حەکایەتەش نەبیە مەبۆ و مێژوونە ورمەگێریۆ، ئانەیچ تەحەمولکەردەی پێکیاییش گەرەکا.
تێبینی: ئی وتارە قەرار بێ ۲۰۱۷ بنویسووش ڕام نەکەوتۆ سەرش و ئیسە نویسیا، مشۆ زیاتەر گێڵدێ پەی نەوچیایەکایچش.
ڕایان عوسمان

پەیلوایو تۆ؟
Loading...
پەیلوای

هیچ پەیلوایە نەنریانەرە.