ویروڕا

07:28 - 8/3/2021

امین حاجى زه‌ڵمى

هەورامی یان گۆران ؟

ەورامی یان گۆران ؟


✍امین حاجی زەڵمی
ئەگەر دلی کتێبە مێژوویەکاو کوردینە وردی بیمیوە تەماشە کەرمی ئانی مێژو کوردیشا  نویستەن کەسی بەرو کوردی مێژووشا نویستەنۆ ئادیچی بەپاو ئافکرەیە نویستەنشا کە بەرژەوەدی وێشانە بیەن، بەڵام ئامێژوە کە گردو کوردی شانازیش پۆوە کەرو تەنیا مێژوو ئەدەبیات و کوردین .ئینەیچە پیسە شانازیێوە گەورە پەی دیالێکت و هەورامی  تەنیا هەورامی یەکم کەس باس و کوردبیەی وێشا کەردەن، حەر جە  شیعرەو  (هورمزکان)وە گیرەش تا  بابا سەرهەنگی دەویدان و  خانای قوبادی هتد..  هەورامیەکی ویشا بەسەرمەشق و کوردبیەی زانان، چێکەنە  چیوێوە  مێ وەرۆ کە فرە یاگی تەعەجبو سەرنج داینه، ئادیچ  ئانەن کە پۆلێن کەردەی دیالێکتەکاو  کوردی  کە کتێبەتازەکانە  پولێن کرێینی  ئانەن. سورانی یەکا  پولێن کەردێنی   پیسە  (کرمانجی سەروو.کرمانجی خوارو . سۆرانی. گوران. هتد..) ئەوڵجار  کۆمەڵیوە کە بەنەزانی وەری بیینە  هەورامی بە چەپ و ڕاس ماراش و بەراش، واجێنی  هەورامی زوانا. هەورامی گۆران نیا، ئینە زوڵم ئەو هەورامی کریان! دەسشاکەرد بە دوژمنکاری چەنی سورانی، پیسە ئانەیە  کە سورانی سەنتەرو کوردین و ئیدی داواو جیابیەیوەکەرا، دماتەر چند نویسەرێوەو ڕۆشنفکری هەورامانی بە دیکۆمێنتی  زانستی  ئانەشا پەی سەلەمنێ کە کەوتینی غەڵەتێوە گەورەوە، ئیجار  وایچی  هەورامی میلەتێوە جیان و کورد نیا، چون نەزانینی  بێ ئاگاچانەیە کە بزانا  کریو چن زوانی یەک نەتەوەبا  بەڵام ئیمکانش نیا نەتەوێوە بناغەو ویش فەرامۆش کەرۆ وەرو  قینیوە شەخصی .  ئی کەسی کە ئیجۆرە ویرکەردیشاوە هەن  حەر زو  بەپلانەو دوژمناو کوردی کەوتی چیرو کاریگەری ئادیشاوە هەرمانەکیشا پەرە پەنەدا، بەڵام دماو ئانەیە شکستشا ئارد زاناشا خەریکا نامیشا خراپیو  هەنگامێوە  گیڵێ دماوە  چون ایران و  تورکیا  پاڵپەشتی ئاجۆرە  ویرکەردەیوە کەرا  پەی  تێکدای  شیرازەو یەکڕیزی  کوردی، ئیران ماچو هەورامی کورد نیا و شاخیوەن جە شاخەکاو فارسی باستانی و تورکیایچ ماچو  زازا کرمانج نیا نەوەو  قەرەقوینلونی  زوانشا تیکەڵ بیەن، ئامانجی سیاسی  ئینا پەشتیشاوە. جەگردی  عەجیبتەر ئانەن  ئاکەسی کە دژو سورانی مدرا ماچا  موکریان  کریان سەنتەر پەی  سورانی  و  بەشەکا تەری سورانی  جەگەرمیان و شارەزور  سنەو  مریوان  وزیێنی کەنار . ویچشا  هەمان  غەڵەتشا  دوبارە کەردەنۆو  لهۆن کەبەشێوە ن جەهەورامانی  کەردەنشا  سەنتەرو نویستەکەیشا و ویچشا هەمان غەڵەت تکرار کەراوە، هەورامی پانەی ئەژناسیان کە (مذکر مؤنث/ ژەن و پیا جەیووی جیاکریۆوە)ئینەیچا  لابەردەن و بەنامی  زوانو هەورامی وە  حەرفی تاشا و تەخشان پەخشان بە زوانیوە کەرا، ئینە ئەگەر  بەی چەنیشا قسی کەری  ئننەدەمار گیرینی  مەتاوا  وەرگەو ژنەویەی ڕاسی و عیلمی گیرا، یەکسەر توڕی باو چیوەکا شەخصی کەراوە وەرو ئانەیە  یو پەی وەرانوەری ویزاوە و واچاش پەنە  نۆکەرو کوردی و نوکەروو سۆرانی، ، چانەیە بێ ئاگێنی  کۆڕی زانیاری کورد  شێخ محمودو نالی وسالمی و کوردیو  ئەمین باڵدار کە ئەلف و بێ ی سورانیش نیانەرە ئننەو  ئادیشا  خزمەتو سورانی مەکرا. سۆرانیەکی ئەشیا خەڵات و ئاڵتونیشا دێپاکەسا  چون ئادی کوردی وچکلە کەراوە دلی سورانینه و سورانی بەزوانی کوردی مشناسا، بێ ئاگایینی چانەیە کررمانجی بادینانی  هەم پیتیشا هەم نویستەیشا جیاوازاو  چندجارێوە جەسورانی زیاتەرینی بەڵام تەنها بە کەلمێوەیچ باسو ئی جیاوازیا مەکەراو  ویچشا جەگرد کەسێ بەکورد تەرزانا، مشیوم  ئی کۆلکەنویسەری ویشا چکۆنە ویناوە  کە ڕوێ ماچا گۆران و ڕوی ماچا هەورامی کورد نیا،  گەرەکشانە یاوا بەچیش؟ وەختێچنە مناقەشەشا چەنی کەری  جیاوزای مەزا بەینو (زوان و ڕازوان و فونەتیک و فۆنیم و ڕەگ و قەد و هتد) کتیب سەرو کتێبی بەرکەراو گەرەکشانە  هەورامیچ بەدەردەو  سۆرانی بەراو  کەس نەتاوو رانیوسە هەورامیه کەیچ ویزووە،  چیگەنە  چیوەوەما پەی بەرگنو  ئادیچ ئانەن  چەنی  سوقرات دلی کۆمارەکەیشەنە  گەرەکشا  چینایەتی و جیاوازی نازۆ بەڵام  وێش هەرمانە پەی  چینایەتی کەرۆو  چینایەتی دروس کەرو بەڵام بەدڵۆ وێش، ئی نویسەریچە هەمان چیو دوبارە کەراوە گەرەکشانە خزمەت بەهەورامانی کەرا بەڵام بەشێوە جەورامانیشا کەردەن سەنتەر و ئەوی تەریچشا کەبەشە فرەکەشاو زوانو ئەدەبیات و هەورامانی  پایی نویسیان  پەراویزش وزاو  چاڵێوە ورکەنا کە ئەوڵەین کەس ویشانی گنادلێش

پەیلوایو تۆ؟
Loading...
پەیلوای

هیچ پەیلوایە نەنریانەرە.